Aukcja dla konsumenta

W przypadku sprzedaży przed przedsiębiorcę (firmę) na rzeczy konsumenta (osoby fizycznej nie dokonującej zakupu na swoją działalność gospodarczą), zastosowanie mają szczególne przepisy, regulujące m.in. warunki aukcji internetowej, i treść strony „o mnie” lub strony aukcji czy obowiązek wysłania wydrukowanej strony aukcji albo udostępnienia płatności za pobraniem, ograniczenia w zakresie płatności z góry itd.

Inne regulacje dotyczą aukcji "kup teraz", a inne aukcji wyłącznie z licytacją.

Na samym końcu podano link do poradnika opisującego wymogi, które powinny spełniać strony aukcji, strony "o mnie" oraz e-maila rozsyłane w związku z aukcją, i to niezależnie od tego, czy kupującym jest konsument, czy inna firma.

Dodatkowe warunki dotyczą usług świadczonych okresowo, ale takiego rodzaju przedmioty aukcji nie jest najczęstszym zjawiskiem.

Zawartość strony www

Strona aukcji powinna jednoznacznie i w sposób zrozumiały informować o zamiarze zawarcia umowy przez tego, kto ją składa. To wynika z systemu Allegro czy eBay i układu stron aukcji.  One również sprawiają, że konsument bierze udział w aukcji w sposób dobrowolny.

Strona aukcji powinna zawierać następujące informacje:

• imię i nazwisko (nazwie), adres zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy oraz organ, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany (szczegółowe dane sprzedawcy, nie wystarczy podanie ich w mailu wysyłanym automatycznie przez serwis aukcyjny po zakończeniu aukcji),
• istotne właściwości świadczenia i jego przedmiotu (opis przedmiotu),
• cena lub wynagrodzenie obejmujących wszystkie ich składniki, a w szczególności cła i podatki (w tym VAT, w tym akcyzę przy nabyciu samochodu, jeżeli nabywca miałby ją z jakiegoś powodu zapłacić),
• zasady zapłaty ceny lub wynagrodzenia (tutaj zwykle serwis aukcyjny daje do wyboru opcje zapłaty),
• koszty oraz termin i sposób dostawy (np. pocztą priorytet 1-2 dni 3,5zł),
• informacja o prawie odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni, ze wskazaniem wyjątków, o których mowa wyżej,
• termin, w jakim oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu mają charakter wiążący (to reguluje generowana przez system strona aukcji w ramach systemu Allegro czy eBay),
• miejsce i sposób składania reklamacji (np. mailem na adres X @ X.pl, pocztą na adres X) - Umowa powinna określać miejsce i sposób składania reklamacji, nie powodujące nadmiernych trudności lub kosztów po stronie konsumenta, zatem nie można kogoś zobowiązać do złożenia reklamacji osobiście na drugim końcu Polski,

Informacje te powinny być sformułowane jednoznacznie, w sposób zrozumiały i łatwy do odczytania. Nie przesadźmy zatem z ozdobnikami strony aukcji, które mogą znacząco zmniejszyć czytelność strony.

Informacje te możesz podać na stronie „o mnie” – zbiorczo dla wszystkich aukcji – jednak na każdej stronie aukcji musi być link do strony „o mnie” wyraźnie informujący, że tam znajdują się wszystkie informacje dla konsumentów.

Wysyłając przedmiot aukcji wszystkie te informacje musisz przesłać konsumentowi na piśmie. Zatem do paczki wkładasz fakturę czy paragon oraz np. wydruk strony aukcji czy strony o mnie. Nie musiałbyś tego robić, jeżeli  udostępniasz środek porozumiewania się na odległość – np. telefon, skype, gadu gadu.
Przepisy szczególne mogą nakładać jeszcze inne obowiązki w zakresie informacji, o nich mowa niżej.

Warunki aukcji

Umowa nie może nakładać na konsumenta obowiązku zapłaty ceny lub wynagrodzenia przed otrzymaniem świadczenia. Zatem sprzedając na rzecz konsumentów zawsze musisz udostępnić płatność za pobraniem. Konsument może jednak wybrać płatność z góry.

Bez względu na regulamin serwisu aukcyjnego, ewentualne negatywne komentarze itd., jeżeli strony nie umówiły się inaczej (w opisie aukcji albo po już po zakończeniu aukcji dodatkowo ustnie czy mailowo), przedsiębiorca powinien wykonać umowę zawartą na odległość najpóźniej w terminie trzydziestu dni po złożeniu przez konsumenta oświadczenia woli o zawarciu umowy. Jeżeli przedsiębiorca nie może spełnić świadczenia z tego powodu, że przedmiot świadczenia nie jest dostępny, powinien niezwłocznie, najpóźniej jednak w terminie trzydziestu dni od zawarcia umowy, zawiadomić o tym konsumenta i zwrócić całą otrzymaną od niego sumę pieniężną.

W wypadku gdy przedsiębiorca nie może wykonać zobowiązania z powodu choćby przejściowej niemożności spełnienia świadczenia o właściwościach zamówionych przez konsumenta, przedsiębiorca może, jeżeli zawarto takie zastrzeżenie w umowie, zwolnić się z zobowiązania przez spełnienie świadczenia zastępczego, odpowiadającego tej samej jakości i przeznaczeniu (zbliżony przedmiot aukcji zamiast opisanego w aukcji) oraz za tę samą cenę lub wynagrodzenie, informując zarazem konsumenta na piśmie o jego prawie nieprzyjęcia tego świadczenia i odstąpienia od umowy, ze zwrotem rzeczy na koszt przedsiębiorcy. Konsument miałby jednak prawo odstąpić od umowy w terminie ww. 10 dni i zwrócić towar – tym razem na koszt przedsiębiorcy. Jednak regulaminy serwisów aukcyjnych zwykle zobowiązują do przesłania wylicytowanego przedmiotu aukcji.

Termin dziesięciodniowy, w którym konsument może odstąpić od umowy, liczy się od dnia wydania rzeczy (odbioru przesyłki), a gdy umowa dotyczy świadczenia usługi - od dnia jej zawarcia.

W razie nieprzekazania informacji o prawie do odstąpienia od umowy, termin, w którym konsument może odstąpić od umowy, wynosi trzy miesiące i liczy się od dnia wydania rzeczy, a gdy umowa dotyczy świadczenia usługi - od dnia jej zawarcia. Jeżeli jednak konsument po rozpoczęciu biegu tego terminu otrzyma potwierdzenie, termin ulega skróceniu do dziesięciu dni od tej daty. Zatem nie podając informacji na stronie, sprzedający naraża się na zwrot w ciągu 3 miesięcy. Może jednak naprawić swój błąd – jeżeli wyśle listem poleconym informację o prawie do odstąpienia, to termin ten skróci się do 10 dni od odbioru tej informacji przez konsumenta.

Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość nie przysługuje konsumentowi w wypadkach:

• świadczenia usług rozpoczętego, za zgodą konsumenta, przed upływem terminu do odstąpienia (np. warto zastrzec, że konsument nie ma prawa do odstąpienia od umowy np. przekazania licencji do programu czy doładowania gsm),  
• dotyczących nagrań audialnych i wizualnych oraz zapisanych na nośnikach programów komputerowych po usunięciu przez konsumenta ich oryginalnego opakowania (pakuj zatem nawet swoje programy przekazywane na chromach),
• świadczeń o właściwościach określonych przez konsumenta w złożonym przez niego zamówieniu lub ściśle związanych z jego osobą (czyli np. koszulka albo kubek ze zdjęciem),
• świadczeń, które z uwagi na ich charakter nie mogą zostać zwrócone lub których przedmiot ulega szybkiemu zepsuciu (np. niektóre artykuły spożywcze),
• dostarczania prasy (nawet przeterminowanej),

W wypadku odstąpienia od umowy przez konsumenta przedsiębiorca ma obowiązek poświadczyć na piśmie zwrot świadczenia. W przypadku zwrotu „z ręki do ręki” trzeba wypisać pokwitowanie, w przypadku odbioru przesyłki pocztowej wystarczy pokwitować odbiór u kuriera. Ale na żądanie kupującego trzeba wystawić szczegółowe pokwitowanie na piśmie i wysłać mu je pocztą na koszt sprzedawcy – bowiem potwierdzenie u dostawcy paczki nie zawiera informacji, co było w paczce.

Jeżeli świadczenie konsumenta ma być spełnione z wykorzystaniem kredytu lub pożyczki udzielonych przez przedsiębiorcę albo gdy umowa przewidywała wykorzystanie kredytu udzielonego na podstawie porozumienia kredytodawcy z przedsiębiorcą, odstąpienie od umowy zawartej na odległość jest skuteczne także wobec umowy kredytu lub pożyczki zawartej przez konsumenta. Zatem kupując online na raty odstępując od umowy konsument odstępuje również od kredytu, który musi zwrócić.

Konsument może żądać unieważnienia, na koszt przedsiębiorcy, zapłaty dokonanej kartą płatniczą w razie niewłaściwego wykorzystania tej karty w wykonaniu umowy zawartej na odległość. Nie uchyla to obowiązku naprawienia konsumentowi poniesionej przez niego szkody. W przypadku aukcji internetowej płatności takie dokonywane są np. przez Paypal. Tutaj może być problem z unieważnieniem transakcji, jednak nie ma to znaczenia. W takim przypadku płatność jest dokonywana przez Paypal, a przelew kartą odbywa się na rzecz Paypal, a nie na rzecz sprzedawcy. Z tego względu nie będzie unieważnień płatności kartą, chyba że zapłata ta nastąpiła bezpośrednio na rzecz sprzedawcy – jak w sklepach online.

Warto dodać, że spełnienie świadczenia niezamówionego przez konsumenta następuje na ryzyko przedsiębiorcy i nie nakłada na konsumenta żadnych zobowiązań. Jeżeli więc sprzedawca wysyła coś niezamówionego, bo się pomylił, wówczas konsument może to wyrzucić albo zatrzymać, za darmo, i nadal może żądać wylicytowanego przedmiotu aukcji. Trzeba zatem uważać, co wkładamy do paczki. 

To, co wyżej, opcja kup teraz

Ww. przepisów ustawy z 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000r., Nr 22, poz. 271 z późn. zm.) nie stosuje się m.in. do aukcji  licytacją bez opcji kup teraz.

Zatem powyższe wymogi nie dotyczą aukcji z licytacją. Jeżeli jednak aukcja zawiera opcję kup teraz i licytację, do wyboru, to należy ją traktować jako aukcję kup teraz, związana z dodatkowymi obowiązkami. 

Warunków opisanych wyżej nie stosuje się również do nieruchomości – zarówno do aukcji z licytacją, jak i aukcji kup teraz czy z oboma wariantami.

Wszystkie aukcje: kup teraz i licytacja

Ustawa z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z poźń. zm.) wprowadza jednak zasady ogólne, obowiązujące w stosunku do każdej aukcji, na której może pojawić się konsument.

Niezależnie od powyższego na stronie aukcji sprzedawca ma obowiązek podać informację o cenie oferowanego towaru konsumentowi oraz jego cenę jednostkową (cenę za jednostkę miary), chyba że wyrażają się one tą samą kwotą. Przy sprzedaży towaru konsumpcyjnego oferowanego luzem jest wymagane podanie jedynie ceny jednostkowej.

Przy sprzedaży na raty, na przedpłaty, na zamówienie, według wzoru lub na próbę oraz sprzedaży za cenę powyżej dwóch tysięcy złotych sprzedawca jest obowiązany potwierdzić na piśmie wszystkie istotne postanowienia zawartej umowy. Zatem przy płatności z góry za cenę powyżej 2000zł sprzedający musi konsumentowi potwierdzić wszystkie warunki umowy, opisane w niniejszej publikacji, i wysłać to kupującemu przed dokonaniem przez niego wpłaty na konto.

We wszystkich innych przypadkach, na żądanie kupującego, sprzedawca wydaje pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, zawierające oznaczenie sprzedawcy z jego adresem, datę sprzedaży oraz określenie towaru konsumpcyjnego, jego ilość i cenę. Jeżeli żądania takiego nie będzie – nawet mailem czy telefonicznie – to trzeba będzie dołączyć jedynie wydruk z aukcji w przypadku aukcji z opcją kup teraz – zgodnie z ww. informacjami. Wydruk ten trzeba jednak tym razem podpisać.

Sprzedawca dokonujący sprzedaży w Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany udzielić kupującemu jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających w błąd informacji, wystarczających do prawidłowego i pełnego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego. W szczególności należy podać: nazwę towaru, określenie producenta lub importera, znak zgodności wymagany przez odrębne przepisy, informacje o dopuszczeniu do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej oraz, stosownie do rodzaju towaru, określenie jego energochłonności, a także inne dane wskazane w odrębnych przepisach. Informacje te powinny znajdować się na towarze konsumpcyjnym lub być z nim trwale połączone, w przypadku gdy towar jest sprzedawany w opakowaniu jednostkowym lub w zestawie. W pozostałych przypadkach sprzedawca jest obowiązany umieścić w miejscu sprzedaży towaru informację, która może zostać ograniczona do nazwy towaru i jego głównej cechy użytkowej oraz wskazania producenta lub importera.

Zatem kupując towar za granicą, w Chinach, na Ebayu w Stanach Zjednoczonych, sprzedający towar polski przedsiębiorca ma obowiązek we własnym zakresie przygotować metki, naklejki itp. z informacjami, o których wyżej. Zatem prosty zakup np. butów na Ebayu i sprzedaż ich w Polsce na Allegro może okazać się nie taki prosty. Sprzedawca jest obowiązany wydać kupującemu wraz z towarem konsumpcyjnym wszystkie elementy jego wyposażenia oraz instrukcje obsługi, konserwacji i inne dokumenty wymagane przez odrębne przepisy. Instrukcja musi być w języku polskim lub, o ile rodzaj informacji na to pozwala, w powszechnie zrozumiałej formie graficznej, inaczej będzie to wada towaru. Wymogu używania języka polskiego nie stosuje się do oczywiście nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej terminologii naukowej i technicznej

Sprzedawca jest obowiązany zapewnić w miejscu sprzedaży odpowiednie warunki techniczno-organizacyjne umożliwiające dokonanie wyboru towaru konsumpcyjnego i sprawdzenie jego jakości, kompletności oraz funkcjonowania głównych mechanizmów i podstawowych podzespołów. Zatem zawsze powinien być adres, w którym da się towar obejrzeć przed dokonaniem zakupu na aukcji.

Na żądanie kupującego sprzedawca jest obowiązany wyjaśnić znaczenie poszczególnych postanowień umowy.